و چنانچه در بيان طرز نزول قرآن متذكر ميشويم قرآن نجوما و آيه آيه و سوره سوره نازل ميشد و چون پايه و اساس دين ، و وسيله دعوت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و مسلمين بود از همان روز اول اهتمام بسيار بحفظ و ضبط آن داشتند و بمحض نزول ، پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم براى مسلمانان قرائت و آنان ضبط ميكردند و در مواقع لازم براى مشركين و يهود و نصارى تلاوت ، و آنان را بدين مبين دعوت مينمودند و عدّه بنام كتّاب وحى معروف بودند و آياتى كه نازل ميشد مينوشتند هر چه عدّه مسلمين رو بزيادى ميرفت اهتمامشان در اين امر بيشتر مىشد و چه بسيار از آنها كه تمام قرآن را ضبط و حفظ كرده بودند و هر چند مرتبه بر پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم تلاوت مينمودند مانند حضرت على عليه السّلام ، عبد اللَّه بن مسعود ، معاذ بن جبل ، ابى بن كعب ، زيد بن ثابت ، ابو ايوب انصارى ، ابو الدرداء ، عبادة بن صامت ، سعد بن عبيد و غير اينها مخصوصا على امير المؤمنين عليه السّلام كه عالم بشأن نزول و تفسير و تأويل قرآن ، و از روز اول بعثت تا رحلت حضرت ختمى مرتبت در سفر و حضر ملازم آن سرور بود و تا اواخر بعثت كه عدّه مسلمانان بده‌ها هزار رسيد همه كم و بيش حافظ قرآن بودند اگر چه بحسب سبقت و فضيلت تفاوت داشتند و از طرفي پيغمبر اسلام مسلمانان را بتلاوت قرآن و عمل نمودن باوامر و نواهى آن تاكيد ميفرمود و مسلمانان هم تلاوت قرآن و حفظ و دراست آن را شعار اسلام و نشانه ايمان و وسيله تهذيب اخلاق و تزكيه نفس و تقدّم در فضيلت و مايه سعادت خود ميدانستند و از اينجهت در حفظ و ضبط آن ساعى و كوشا بودند با اينوصف چگونه ممكن بود كه چيزى از قرآن اسقاط يا در آن كم و زياد بشود ولى چون وحى در حيات رسول خدا منقطع نشده بود و مسلمانان منتظر نزول وحى بودند قرآن را در مصحف واحد جمع ننموده بودند ، هنگامى كه